MÙA THU TRONG TÌNH CA VIỆT

MÙA THU

TRONG TÌNH CA VIỆT

Tôi còn nhớ mãi bài “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh hồi mới lên trung hoc đệ nhất cấp. Do đó mùa thu vẫn là đề tài được bàn tán muôn thủa bởi những nhà văn, nhà thơ hay những nhạc sĩ trong kho tàng văn chương hay âm nhạc Việt Nam. Người ta ca tụng mùa thu, bối cảnh mùa thu được dàn dựng trong những tác phẩm của họ như những không gian lá vàng rơi hay những chia ly buồn bã.

Tôi yêu mùa thu từ bản chất, yêu cả những bản nhạc mùa thu. Trong khuôn khổ hạn hẹp của bài này, tôi cố gắng đưa ra một số bài tiêu biểu của những nhạc sĩ đã sáng tác những tác phẩm về mùa thu. Tôi vốn thích bản thu ca tiền chiến của nhac sĩ Đoàn Chuẩn – Từ Linh. Cuối thập niên 50 khi tôi còn học tiểu học, thầy giáo của tôi di cư từ miền Bắc vào. Ông có một tâm hồn nhạc sĩ, chính ông đã để lại trong tôi một ấn tượng thật tuyệt vời của một mùa “Thu quyến rũ”:

Anh mong chờ mùa thu

Trời đất kia ngả màu xanh lơ

Đàn bướm kia vui đùa trên muôn hoa

Bên những bông hồng đẹp xinh

Anh mong chờ mùa thu

Dìu thế nhân vào chốn thiên thai

Và cánh chim ngập ngừng không muốn bay

Mùa thu quyến rũ anh rồi …”

Thu quyến rũ – Ánh Tuyết

http://www.youtube.com/watch?v=DJHeid5m2hQ&feature=related

Trong bối cảnh buồn bã nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã nói về mùa thu của ông qua đi khi “Nhìn những mùa thu đi”. Thu đi và để lại cho chúng ta những chia ly, những nuối tiếc sầu rơi, những ý nghĩ riêng tư man mác trong tâm hồn:

“Nhìn những mùa thu đi

Em nghe sầu lên trong nắng

Và lá rụng ngoài song

Nghe tên mình vào quên lãng

Nghe tháng ngày chết trong thu vàng …”

Nhìn những mùa thu đi – Khánh Ly

http://www.youtube.com/watch?v=gOY_fHWlqWg&feature=related

Khi người ta yêu nhau thì mọi thứ đều từ thiện, người ta sẽ cho nhau tất cả, từ những tháng ngày, những tặng phẩm quý báu, cho con tim, cho nhau kỷ niệm, … với nhạc sĩ Ngô Thụy Miên, ông cho người tình cả một bầu trời mùa thu tuyệt vời về nhạc và lời ca . Bài “Mùa thu cho em” được ra đời năm 67. Chính bài ca này đã đánh thức tôi những cái đáng yêu của một mùa thu tình ái:

“Em có nghe mùa thu mưa giăng lá đổ

Em có nghe nai vàng hát khúc yêu đương

Và em có nghe khi mùa thu tới

Mang ái ân mang tình yêu tới

Em có nghe, nghe hồn thu nói

Mình yêu nhau nhé …”

Mùa thu cho em

http://www.youtube.com/watch?v=ByFnjjhqMVg

Mùa thu là mùa của nỗi buồn, của chia tay, của những mối tình dang dở. Ở tuồi còn đi học, những nam sinh vẫn có những kỷ niệm đến đứng ngẩn ngơ ở cổng trường con gái như những cửa trường Gia Long, Nguyễn Bá Tòng, Sương Nguyệt Ánh hay Trưng Vương. Để rồi “Em tan trường về, mưa bay mờ mờ, anh trao vội vàng chùm hoa mới nở, ép vào cuốn vở”.

Người con gái như đóa hoa hồng, hoa pensé, hoa mimosa hay hoa phượng hồng như môi em. Một nụ hôn đầu ngất ngây để rồi nhung nhớ mãi mãi về sau. Mùa Hạ đến rồi mối tình chia ly vì lý do nào đó… Để rồi khi sang mùa thu, mùa tựu trường cô gái Trưng Vương nhìn lá vàng rơi ngoài đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, theo gió heo may vi vu để nhớ đến người bạn trai xưa với nụ hôn đầu nồng nàn.

Nhà thơ nữ Nguyễn Thị Lệ Thanh đã sáng tác bài thơ “Trưng Vương, khung cửa mùa thu”, và nhạc sĩ Nam Lộc đã soạn thành một ca khúc ghi dấu những mối tình nhẹ nhàng, nỗi bâng khuâng, những xao xuyến của tuổi học trò:

“Tim em chưa nghe rung qua một lần!

Làn môi em chưa hôn ai cho thật gần

Tình trần mong manh như lá me xanh Ngô ngác rơi nhanh

Thu giăng heo may che bóng cây lạnh này

Người cho em nghe câu nhớ thương từng ngày…

Người mang cho em quen môi hôn ngọt mềm

Tình cho tim em rung những đêm lạnh lùng…

Nắng vấn vương nhẹ gót chân

Trưng Vương vắng xa anh rồi

Mùa thu đã qua một lần

Chợt nghe bâng khuâng lá rơi đầy sân…”

Trưng Vương khung cửa mùa thu

http://www.youtube.com/watch?v=QqwcJGPtquo

Mùa thu của những tình tự yêu đương, đã lôi cuốn người nhạc sĩ đã dùng bối cảnh thu ca như trong nhiều tác phẩm của ông về mùa thu, Phạm Anh Dũng đã tâm sự những nồng nàn, những cụm từ truyền cảm của ông qua bài “Gọi mùa thu mơ”

“Anh gọi mùa thu mơ

Một sớm thu sương mờ

Nai vàng đạp trên lá

Bước từng bước xa xa…

Anh gọi mùa thu mơ

Trời sớm sông không bờ

Lá vàng rơi lác đác

Dịu dàng cơn gió bay

Anh hẹn mùa thu sang…

Gọi mùa thu mơ (Phạm Anh Dũng) Xuân Thanh

http://www.youtube.com/watch?v=fB9K5g_PgtM

Mùa thu để chúng ta ru người tình. Khi mùa thu tới người nhạc sĩ hát khúc thu ca để dìu người yêu vào giấc điệp bình yên, Đức Huy đã ru người tình của mùa thu như sau:

Hôm mùa thu gió hát bài ca cũ

Mùa thu lá vàng bay

Anh ru em ngủ

Bài ca dao ta vẫn hát khúc ấu thơ

Nắng vàng ấm suối nước dệt mây thu

Ngập ngừng trôi giấc mơ

Anh ru em ngủ

Dài cơn mê thương yêu ấy

Những ngày còn ái ân…”

Còn mùa thu của Từ Công Phụng thì như thế nào? Ông ru người yêu về với mùa thu dịu dàng, du dương với những lối ru nhẹ nhàng, dấu yêu của mây ngàn bay, hãy nghe bài “Mùa thu mây ngàn”:

“Buồn vương mây ngàn giăng khắp lối

Mùa thu bơ vơ đến bên trời

Ru tóc em suối nguồn

Gọi hồn trong gió thu buồn

Ngày mai chúng mình xa nhau rồi

Cầm tay em nhìn sao không nói …”

Mùa Thu mây ngàn – Tuấn Ngọc & Thái Hiền

http://www.youtube.com/watch?v=oO0Nt9q92Gg

Tuần rồi tôi tình cờ được nghe bài “Dáng thu”, người nhạc sĩ đã âu yếm so sánh vẻ đẹp kiều diễm, đài các của mùa thu như người thiếu nữ trong những dòng nhac thu ca . Nhật Vũ đã dìu người tình qua vũ điệu Tango:

“Dáng thu vơi buồn như thương nhớ ai

Dáng thu về đây mùa thu ơi ai có hay

Ta vẫn ngắm mây trời

Thương về tóc buông lơi

Thương nhớ mãi nụ cười

Bờ môi xinh như mộng

Từ ngày em đi

Đã bao lần thu về rồi ?

Dáng Thu về

http://www.youtube.com/watch?v=niSFJeziiYk

Lại một tình cờ khác tôi lắng nghe tiếng đàn của một người nhạc sĩ Mai Đức Vinh bên phương trời Canada, ông cho chúng ta nghe một bản tình ca quyến luyến và nhiều vương vấn của người thiếu nữ trong giấc mơ thu của ông “Thu về hôm nao”, thơ Pham Anh Dũng :

“…..Này em nhé mắt nâu qua rừng thu

Trong bóng thời gian nhả tiếng sương mù

Chiều rơi lá chín thương em hương lụa

Anh nhặt thu về xây tím áng thơ

Chiều sao hoang vắng vàng phai sắc lá

Anh viết tình thu trên môi em thôi .”

Một chiều thu đến để rồi Phan Bá Chúc đã làm thơ, đã phổ nhạc từ khung trời yêu thương Đà Lạt qua ca khúc thật trữ tình và đáng yêu, “Tôi có em chiều thu”:

“Chiều phai mây trắng trôi

Trôi qua dòng đời muộn phiền

Chiều nay tôi thấy em gọi nắng lên

Chiều thu tôi em như một tình cờ vừa đến

Bàn chân em e thẹn, bàn tay em thơ dại

Vội vàng con chim bé vỗ cánh bay lên cao

Đời cho tôi có em trong một chiều không mong đợi

Đời cho tôi có em trong thu về hương tình tới

Bàn tay thôi e thẹn, bàn chân thôi thơ dại

Chiều nay con chim én líu lo thương đời”

Mùa thu 75 đã làm bao nhiêu con tim điêu đứng, Ngô Thụy Miên khi ra xứ ngồi đã chia sẽ tâm tư của ông qua bài “Thu Sàigòn” như sau:

“Em hỏi anh mùa thu Saigòn

Nắng còn vương vương trên hàng phố vắng

Em hỏi anh mùa thu Saigòn

Nước mắt bây giờ có như mưa tuôn…”

Thu Sài Gòn

http://www.youtube.com/watch?v=VdpyNzReq1s

Từ miền trung nam nước Mỹ, nhac sĩ Đỗ Duy Thụy đã bộc lộ tâm sự của ông khi mùa thu về ta.i Houston với những nhung nhớ mùa chia ly của tình yêu trong bài “Thu vàng nổi nhớ”:

“Theo bước chân em đi thu vàng

Tình ơi sao đến muộn màng

Nổi nhớ mang theo cung đàn

Buồn vương trên bao tháng năm

Đời một rừng thu hoang vắng

Mơ em là nắng xuân sang

Hồn anh mộng cũ chưa tan

Tình theo lá thu vàng”

Trong nỗi khắc khoải khôn nguôi, nhạc sĩ Ngô Thụy Miên đã tưởng nhớ dến mùa thu năm cũ khi nhìn về người tình. Cũng vì mùa thu năm cũ vơi đầy nhung nhớ, Ngô Thụy Miên âu yếm nhìn vào ánh mắt người tình với bài “Thu trong mắt em”:

“Rồi một mùa thu tới cho mắt em buồn trong nắng

Mầu tình hôn tóc rối ru má em hồng say đắm …

Ô hay mùa Thu lại về cho mình giăng hẹn hò

Gọi tên nhau khi chiều đến

Mây Thu vấn vương đan ngập lối đi

Ái ân theo hồn vút cao Vết mơ tình xõa tay mềm…”

Thu trong mắt em (Phạm Anh Dũng) Quỳnh Lan hát (Vinh Nguyễn”

http://www.youtube.com/watch?v=mHYa9Z0pOuc

Nếu mùa thu được dùng như biểu tượng của sự ra đi hay sự chia ly để rồi dứt khoát một cuộc tình buồn não nề nào đó. Trong bối cảnh buồn của mùa thu ở vườn Luxemburg với ngập xác lá vàng rơi. Nhạc sĩ Phạm Trọng Cầu đã viết bài “Mùa thu không trở lại” để nói lên nỗi sầu tan tác của ông:

“Em ra đi mùa thu, mùa thu không trở lại

Em ra đi mùa thu, sương mờ giăng âm u

Em ra đi mùa thu, mùa thu không còn nữa

Đếm lá mùa thu, đo sầu ngập tim tôi…”

Mùa Thu không trở lại – Sĩ Phú

http://www.youtube.com/watch?v=qjPBKvQm6X4&feature=related

Cũng như sự chia ly từ mùa thu dang dỡ, người yêu sẽ tìm quên lãng mùa thu sầu úa vì tình đã chết trong lòng khi niềm cô đôn chợt đến mà nhạc sĩ Nam Lộc ghi nhận qua bài “Anh đã quên mùa thu”:

“Bây giờ là mùa thu

Chiều vắng khói sương mù

Hàng cây khô sầu úa

Hiu hắt đứng trong mưa

Mưa như lệ tình xưa

Lệ thấm mãi cho vừa

Lệ thương hoa phượng rũ

Em có nghe mùa thu …

Anh đã quên mùa thu – Nam Lộc, Tùng Giang-Tiếng hát:Dalena

http://www.youtube.com/watch?v=L8byBhMz54g

Mùa thu về với khung trời Paris của Cung Trầm Tưởng, nhà thơ này đã kể về chuyện tình mùa thu với nàng kiều nữ tóc nâu người địa phương bên vườn Luxemburg. Bài thơ “Mùa thu Paris” đuoc nhạc sĩ Phạm Duy phổ thành một nhạc phẩm đã đi vào dĩ vàng của Saigon một thời xa xưa:

“Mùa thu Paris, trời buốt ra đi

Hẹn em quán nhỏ, hẹn em quán nhỏ

Rượu rưng rưng ly đỏ tràn trề …

Mùa thu âm thầm bên vườn Lục Xâm

Ngồi quen ghế đá, ngồi quen ghế đá

Không em buốt giá từ tâm

Mùa thu nơi đâu, người em mắt nâu

Tóc vàng sợi nhỏ, tóc vàng sợi nhỏ

Chờ mong em chín đỏ trái sầu..” 

Mùa thu Paris :  http://www.youtube.com/watch?v=z4R3fNOvzew

Chiếc lá thu phai http://www.youtube.com/watch?v=9UTkySHIjP8

Thu ca : http://www.youtube.com/watch?v=9ishFIpSe-w

Mùa thu lá bay :  http://www.youtube.com/watch?v=cZPPieYZlzY

Giọt mưa thu – Đàn bầu :  http://www.youtube.com/watch?v=37qw5vNyYzE

Mùa thu cho em : http://www.youtube.com/watch?v=UVCQoGZw91k&feature=related

Từ một phương trời nào đó Phạm Anh Dũng âu yếm thì thầm với người em gái mắt nâu của mình bằng những lời yêu dấu để thăm chừng khi nào mùa thu của tình yêu thực sự đến. Nếu Phạm Trọng Cầu hay Trịnh Công Sơn nhìn mùa thu đi với nỗi niềm tiêu cực thì tương phản thì Phạm Anh Dũng lại nhìn mùa thu ở khía cạnh tích cực. Nào chúnh ta hãy nghe lời hát của Pha.m Anh Dũng qua bài “Mùa thu về chưa em nhỉ”:

“Này yêu dấu, mùa thu về chưa nhỉ

Gọi mây trôi em thả tóc bay đi

Hạt long lanh rơi nhạt lá thay mầu

Tình xanh biếc, xanh mầu đôi mắt nâu …

Này yêu dấu, mùa thu về lá đổ

Dòng sông xanh trôi về mãi xa xôi

Phan Tất Đại chuyển tiếp

MÙA THU SÀI GÒN

Tôi đến Sài Gòn vào những ngày mùa Thu đậm sắc vàng. Những cơn gió khe khẽ thổi làm bay những tán lá. Trời Thu trong veo, cao vời vợi, chút nắng vàng nhẹ ấm áp tạo cảm giác thoải mái cho con người.

Mùa Thu là mùa để lại nhiều ấn tượng và nỗi nhớ. Thi nhân ta xưa đều cho rằng Thu buồn. Phải, mùa Thu bao giờ cũng mang trong mình một chút buồn man mác. Nhưng cái buồn ấy không phải là sự ủy mị khiến người ta đau lòng. Thu buồn một cách lãng mạn, buồn một cách cuốn hút.

Có lẽ bởi khi tới, Thu mang theo một khoảng trời trong veo, chút nắng vàng e ấp, chút gió mang hơi lạnh. Mọi thứ cứ nhẹ nhàng, êm mượt, thời gian cũng vì đó mà như đứng yên, cho nên người ta mới thấy Thu buồn. Buồn và Đẹp xưa nay vốn là hai người bạn tâm giao. Mùa Thu đẹp nhưng buồn, mùa Thu buồn nhưng lại đẹp. Chính vì sự kết hợp hài hòa hai yếu tố này, cho nên Thu là mùa đặc biệt nhất trong năm.

Mùa Thu Sài Gòn khác với mùa Thu của tiết trời ngoài Bắc, nhất là Hà Nội. Ở Hà Nội, Thu về là người ta đã cảm nhận được cái lạnh rõ rệt, hương hoa sữa phủ khắp những cung đường. Còn ở Sài Gòn, Thu tới người ta nhận biết bằng những hàng cây bắt đầu thay lá mới, bằng hương café lúc nồng nàn, khi thoảng thoảng từ phố này sang phố kia.

Đôi khi buổi sáng mùa Thu ở Sài Gòn cũng mang một chút se se lạnh. Cái lạnh làm con người ta thấy dễ chịu và sảng khoái vô cùng. Nhất là đối với những người từ ngoài Bắc vào, bởi lạnh là đặc trưng của miền Bắc. Một buổi sáng thức giấc tại Sài Gòn, ta cảm nhận được chút lạnh của những ngày đầu Thu, cảm xúc như vỡ òa bởi lâu lắm rồi mới tìm lại được cảm giác thân thuộc. Chút se lạnh ấy sẽ xoa dịu nỗi nhớ nhà luôn đau đáu trong lòng những người xa quê.

Mùa Thu đến như khoác lên thành phố một chiếc áo mới. Chiếc áo dài duyên dáng, thướt tha của một người con gái. Chiếc áo ấy trung hòa về màu sắc, giản dị về kiểu dáng nhưng lại cuốn hút được bao ánh nhìn. Làm bao người phải si mê, ngây ngất. Nhịp sống ở Sài Gòn vốn sôi động, tất bật, ấy thế mà khi Thu đến mọi thứ dường như có sự thay đổi. Mọi thứ cứ như chậm lại. Phải rồi, chậm lại để ngắm nhìn mảnh đất Sài Gòn đang chuyển dạ vào Thu.

Những ngày Sài Gòn vào Thu, tôi thích ngồi một mình ở các công viên, nhất là các công viên lớn như công viên 23 – 9, công viên Tao Đàn hay công viên 30 – 4. Chọn cho mình một chỗ ngồi ưng ý, tôi đưa mắt nhìn lên bầu trời cao xanh. Những tia nắng mùa Thu không gay gắt và chói chang như mùa hạ. Nắng của Thu Sài Gòn là thứ nắng vàng nhẹ, tươi tắn và ấm áp vô cùng. Thỉnh thoảng tôi ngồi lặng yên và nhắm nghiền mắt lại để mơ màng về một điều gì đó xa xăm, không cụ thể. Chỉ biết rằng khi đó những dòng dòng cảm xúc trong tôi có chút gì đó dịu ngọt vô cùng.

Tôi thích ngắm nhìn cả những tán lá vàng của các hàng cây cổ thụ. Nếu như hè về, thành phố chỉ có một vài góc phố bị nhuộm đỏ bởi sắc hoa phượng, thì khi Thu đến, toàn thành phố được phủ bởi một sắc vàng của lá cây. Những chiếc lá vàng thi nhau rụng xuống khi những cơn gió vô tình lướt qua. Có những chiếc lá thì lạnh lùng rơi ngay xuống đất, nhưng cũng có những chiếc lá dùng dằng mãi vẫn chưa muốn đi, cứ chao qua, chao lại. Rồi có cả những chiếc lá ham chơi, cố tình đu theo cơn gió để được đi tới một nơi nào đó thật xa.

Mùa Thu cũng chính là mùa mà Sài Gòn đông vui và nhộn nhịp nhất trong năm. Bởi đó là thời điểm tựu trường, bước vào năm học mới. Hàng ngàn học sinh, sinh viên nô nức tới trường nhập học với một niềm vui phơi phới. Cũng chính thế mà cả thành phố bừng tỉnh sau những cơn say nắng kéo dài khi mùa hạ vừa bước qua.

Tôi chỉ mới gắn bó với mảnh đất Sài Thành này gần ba năm. Chừng ấy thời gian chưa là gì so với cả một đời người. Thế nhưng ít ra thì nó cũng đủ để cho tôi trải nghiệm và cảm nhận được những điều tốt đẹp và những vẻ đẹp của thành phố xa lạ này. Cho đến ngày hôm nay, trái tim non nớt của tôi đã thực sự bị rung động bởi thành phố mang tên Bác. Tình yêu đầu đời của tôi không dành riêng cho một ai cụ thể, mà nó dành trọn cho Sài gòn thân thương và hàng triệu, hàng triệu con người đang sinh sống trên mảnh đất này. (theo Giả Bảo Ngọc)

Lan caysu chuyển tiếp